Pompa ciepła gruntowa czy powietrzna? Odpowiedź łatwiej znaleźć, gdy wiadomo, jak pracuje obieg. Ten poradnik tłumaczy działanie pompy ciepła na przykładach z Płocka i okolic. Korzystamy z danych klimatycznych dla miasta i z pytań, które inwestorzy z regionu wpisują w publicznych zapytaniach [L10][L12]. Teoria jest tu krótka, bo większość decyzji zależy od konkretnego domu.
Cztery elementy obiegu
Każda sprężarkowa pompa ciepła ma ten sam obieg:
- Parownik – czynnik chłodniczy odbiera ciepło z powietrza lub gruntu i odparowuje.
- Sprężarka – spręża parę, przez co rośnie jej temperatura. To główny odbiornik prądu.
- Skraplacz – gorący czynnik oddaje ciepło wodzie w instalacji c.o. lub w zasobniku.
- Zawór rozprężny – obniża ciśnienie, a czynnik wraca do parownika.
Stosunek oddanego ciepła do zużytego prądu to COP, a jego średnia z sezonu to SCOP. Do wyliczeń rachunków przyjmuje się zwykle SCOP 3–4 [S12][S13].
R290 – dlaczego płocczanie o niego pytają
W publicznych zapytaniach z okolic Płocka inwestorzy wprost proszą o pompy na czynniku R290, np. o monoblok w Radzanowie czy pompę z zasobnikiem 220 l w Rogozinie [L12]. R290 to propan, czyli czynnik naturalny o bardzo niskim wpływie na klimat. Unijne przepisy stopniowo ograniczają fluorowane gazy w nowych urządzeniach [S17]. Dlatego producenci przechodzą na R290 w monoblokach. Monoblok z R290 ma cały czynnik zamknięty w jednostce zewnętrznej. Instalator podłącza tylko rury z wodą, a nie przewody chłodnicze.
Płocka zima a sprawność
Dane klimatyczne dla Płocka [L10]:
- średnia roczna 8,5°C, styczeń −3,7°C, luty −1,8°C,
- średnie minimum nocne w styczniu −6,4°C, w lutym −5,1°C,
- 117 dni z przymrozkiem w roku, najwięcej w styczniu (26),
- wilgotność 91–94% od listopada do lutego.
Na tle kraju Płock ma zimę dość chłodną. Średnie minimum stycznia z lat 2001–2020 wynosi tu −6,4°C, podobnie jak w Skierniewicach i Zgierzu, a wyraźnie mniej niż nad morzem [L11]. W porównaniu z Warszawą styczeń jest w Płocku średnio o 0,3°C cieplejszy [L10]. Powietrzna pompa w Płocku częściej pracuje przy kilku stopniach mrozu, więc jej SCOP będzie nieco niższy niż na zachodzie kraju. Dobrze dobrane urządzenie radzi sobie z tym bez problemu. Ważne jest tylko, żeby moc liczyć na temperaturę projektową.
Dobór mocy: przykład z Nowego Miszewa
Właściciel domu 147 m² w Nowym Miszewie podał w zapytaniu wskaźnik EP 65 kWh/m²·rok i kubaturę 700 m³ [L12]. Tak przygotowane dane to dobry początek. Projektant liczy z nich obciążenie cieplne według PN-EN 12831. Do obliczeń przyjmuje temperaturę zewnętrzną strefy klimatycznej odczytanej z mapy normy, w zakresie od −16°C do −24°C [L11]. Moc pompy dobiera się do tego obciążenia z niewielkim zapasem, a krótkie mrozy pokrywa grzałka.
Odwrotny przykład to płocki szeregowiec 101–150 m² ze ścianą 24 cm z cegły i pustką powietrzną [L12]. Tu bez audytu trudno ocenić straty ciepła. Doboru „z metrażu” nie da się zrobić uczciwie.
Pompa ciepła gruntowa czy powietrzna w Płocku
| Kryterium | Powietrze-woda | Gruntowa (pionowa) |
|---|---|---|
| Koszt dolnego źródła | brak | odwiert w Płocku 126 zł/mb bez sondy, 192 zł/mb z sondą [S16] |
| Formalności | zwykle brak pozwolenia [S24] | projekt robót geologicznych przy odwiercie >30 m [S23] |
| Sprawność zimą | spada przy mrozie | stabilna, grunt ma stałą temperaturę |
| Teren | mała działka wystarczy | potrzebny dojazd wiertnicy |
Płock leży na wysokiej skarpie nad Wisłą, która ma ok. 50 m wysokości [L1]. Historia miasta zna osuwanie skarpy – z jego powodu rozebrano boczne kaplice jednego z kościołów [L1]. Na działkach blisko krawędzi skarpy decyzję o odwiercie warto oprzeć na opinii geologa.
Hybryda z gazem
W jednym z płockich zapytań właściciel domu 150 m² chciał zostawić kocioł gazowy obok nowej pompy [L12]. Taki układ biwalentny działa: pompa grzeje przez większość sezonu, a gaz włącza się w mrozy. W Płocku ma to sens tam, gdzie gaz już jest. Sieć gazowa w mieście miała na koniec 2021 r. 182 km i 5 550 odbiorców [L5]. Do Czystego Powietrza kocioł gazowy się jednak nie kwalifikuje [S2].
Zasilanie
Na terenie Płocka dystrybucję prądu prowadzą Energa Operator, PKP Energetyka i PKN Orlen. Energa-Operator ma w Płocku własny oddział [S31]. Kto jest Twoim operatorem, sprawdzisz na fakturze za prąd. Większa pompa z grzałką może wymagać zwiększenia mocy przyłączeniowej – instalator powinien to sprawdzić przed ofertą.
Ile to kosztuje, liczymy w cenniku. Ostatni krok to wybór wykonawcy – zobacz poradnik o instalatorach.
Ceny obu wariantów są w cenniku, a gminy, z których przyjmujemy zapytania, w obszarze działania.
Źródła i dokumenty – dostęp 22.10.2026
- [L1] Wikipedia: Płock
- [L5] Raport o stanie Miasta Płocka – Rozdział V. Infrastruktura techniczna (2023)
- [L10] Strefyklimatyczne.pl – Klimat Płock
- [L11] Strefy klimatyczne Polski (Strefyklimatyczne.pl)
- [L12] Oferteo – Pompy ciepła Płock (stan 22.10.2026)
- [S2] Czyste Powietrze: Rozwijamy program
- [S12] Muratordom: Ile naprawdę kosztuje ogrzewanie
- [S13] OZE-Poradnik: Pompa ciepła powietrzna
- [S16] Kb.pl: Cennik odwiertów geotermalnych 2026
- [S17] Komisja Europejska (DG CLIMA) – Air conditioning
- [S23] Krajowy Punkt Kontaktowy ds. OZE: Gruntowa pompa ciepła
- [S24] prostowprawo.pl – Prawo budowlane art. 29
- [S31] Taryfa Energa-Operator S.A. (cdn-netpr.pl)